Nee tegen kinderarmoede! Ieder kind de beste kans

Afgelopen maandag (3 juni) werd in Groningen een conferentie gehouden over armoede, beter gezegd over kinderarmoede. De conferentie werd georganiseerd door Dagblad van het Noorden en de alliantie Kinderarmoede. Ik hoor u denken: ‘Is dat nodig dan?’ 

 

Ik ben bang van wel. Veel mensen vinden kinderarmoede, een ongemakkelijk onderwerp. Kinderarmoede bestaat toch niet in ons rijke Nederland? We staan nummer 14 op de lijst van rijke landen. Dan zou kinderarmoede  toch niet mogen! 
Nee, niemand wil dat, maar toch is het een feit. 1 op de 9 Nederlandse kinderen leeft momenteel in armoede. De provincie Groningen scoort zelfs nog slechter dan het landelijk gemiddelde. In de gemeente Groningen, Oldambt en de plaatsen Hoogezand, Delfzijl en Stadskanaal is het aantal wijken met huishoudens met een laag inkomen het hoogste.

Geen geld voor ontbijt en verjaardagscadeautjes

Kinderen die opgroeien in armoede hebben te maken met schaamte, achterstand in gezondheid en uitsluiting. Kinderen die zonder ontbijt naar school gaan. Kinderen die niet mee kunnen met uitjes, omdat er thuis geen geld is en er ook geen beroep op fondsen wordt gedaan. Kinderen die niet naar verjaardagsfeestjes gaan, omdat ze een cadeautje niet kunnen betalen. Kinderen waar thuis geen I-pads of laptops beschikbaar zijn.

Kinderen die niet meedoen aan culturele- of sportclubs. Kinderen die het ongemakkelijk vinden om naar school te gaan, omdat er niet voldoende geld is voor kleren en schoenen. Kinderen waar in langere vakantieperiodes de leerontwikkeling zich niet verder ontplooit door het ontbreken van randvoorwaarden. Kinderen die dagelijks stress voelen, omdat ze weten dat er thuis te weinig geld is om de rekeningen te betalen. Deze kinderen krijgen door hun achtergrond en situatie thuis niet de beste kans op maximale ontwikkeling van hun talent.

Minder denkruimte door geldzorgen

Mullainathan en Shafir schrijven in hun boek “Schaarste” zelfs dat langdurige schaarste mensen het denkvermogen beperkt:

Mensen die zich voortdurend zorgen maken over het feit dat ze onvoldoende geld hebben, houden minder denkruimte over voor zaken die hen vooruit zouden helpen, zoals het leren van nieuwe vaardigheden.
Armoede maakt mensen minder alert, vergeetachtiger, ongeduldiger, impulsiever. Ook is er sprake van negatieve invloed op de intelligentie.
Chronische stress door schulden en armoede verandert de bedrading van het brein: Dat beïnvloedt het geheugen negatief en maakt dat mensen geen overzicht kunnen krijgen en niet meer in staat zijn om doelgericht en probleemoplossend te handelen.

Toen ik dit allemaal las, was ik geschokt. Dit ondanks het feit dat ik het eigenlijk wel wist. Misschien schokte dat me nog wel het meeste. Dat het zo dichtbij is.

Kinderen in armoede helpen; nu en later

De centrale vraag van de conferentie is: “ Wat kun je doen voor kinderen in armoede zodat ze enerzijds nu geholpen zijn bij wat ze nodig hebben en anderzijds hun kans op een toekomst met perspectief vergroten”?

Op veel van onze scholen werken leerkrachten iedere dag keihard aan het geven van de beste kans voor leerlingen die met kinderarmoede te maken hebben. We doen dat samen met de gemeente, de Wij-teams en de kinderopvang. Maar het is niet genoeg. Het is misschien wel nooit genoeg. Geen van ons kan dit individueel als organisatie oplossen, hoe hard we ook werken. Als leerlingen al met achterstand binnenkomen, als de thuissituatie moeilijk is, is het heel moeilijk om ook die leerling de beste kans te geven.

Armoede is trouwens niet alleen een probleem voor de basisscholen. In het Voortgezet Onderwijs is dat natuurlijk niet anders. Succesvolle projecten als de brugfunctionarissen zouden daarom mogelijk ook in de eerste jaren van het Voortgezet Onderwijs toegepast kunnen worden. En iedereen moet altijd aan excursies kunnen meedoen, ook de buitenlandse excursies. Samen thuis, samen uit. Maar ook brede scholengemeenschappen kunnen leerlingen van een uitgestelde kans en dus de beste kans  voorzien.

In het nieuwe strategische plan hebben we afgesproken dit wel te proberen. Maar niet alleen. Liefst doen we dit samen met de gemeente, met de wijken en met de kinderopvang!

Uit het concept-Strategisch plan:

Kansengelijkheid

Als Openbaar Onderwijs Groningen zetten we actief in op kansengelijkheid. We jagen dit thema intern en extern aan. Dit betekent onder andere het aanbieden van brede scholengemeenschappen voor vmbo tl, havo, vwo, zoals Kamerlingh Onnes, Montessori Lyceum Groningen en Leon van Gelder. Daarnaast willen we scholen extra versterken als dat vanuit kansengelijkheid gewenst is. Dit kan gaan om voorzieningen op het gebied van digitale geletterdheid, uitgestelde determinatie, tienerscholen voor bijzondere doelgroepen of juist door kansarme leerlingen extra voorzieningen te bieden om hun talenten te kunnen ontwikkelen. Vanuit dit perspectief willen we nieuwe ontwikkelingen beoordelen.

Talenten ontplooien

Juist leerlingen die bij de start in het onderwijs al een achterstand hebben, krijgen de mogelijkheid hun talenten te ontplooien. Een mooi voorbeeld is het project (Samen werken aan schoolsucces), waarbij leerlingen vanuit het perspectief van kansengelijkheid hun talenten kunnen ontwikkelen dankzij een doorlopende leerlijn po-vo. Door de samenwerking met onze strategische partner SKSG en de vorming van Integrale Kindcentra (IKC) kunnen we kansarme leerlingen tal van mogelijkheden bieden. Kansengelijkheid betekent ook dat er voorzieningen nodig zijn op het gebied van passend onderwijs, hoogbegaafdheid en onderwijs voor vluchtelingen en migranten. We willen iedere leerling de beste kansen bieden en daarom is toegankelijkheid voor ons essentieel. Kansengelijkheid creëren we samen. Partnership bouwen we vanuit nabijheid en vanuit de behoefte van de leerling. Samenwerken in de wijk is essentieel.

Onze kernvraag bij het thema kansengelijkheid: 

Wat kunnen wij als Openbaar Onderwijs Groningen organiseren en initiëren om ervoor te zorgen dat alle leerlingen de beste kansen krijgen?
Onze ambities ten aanzien van dit thema:

1.  Op een aantal locaties in de gemeente Groningen werken we intensief samen om de doorgaande lijn po-vo te realiseren, bijvoorbeeld op het gebied van pedagogische begeleiding, zorg, opvang en samenwerking in de wijk.

2.  Extra (school-)kosten of (studie-)begeleiding mogen kinderen en ouders niet belemmeren in de ontwikkeling. Daarom zijn we kostenbewust, bijvoorbeeld wat betreft de kosten van schoolreizen en schoolfeesten. We zoeken daar waar nodig samen met andere partners naar mogelijkheden om extra onderwijstijd en begeleiding te kunnen bieden. 

3.  We zetten in op het versterken van voorzieningen voor leerlingen die dat nodig hebben of die van huis uit daar de mogelijkheden niet toe hebben. Dan gaat het bijvoorbeeld over sportfaciliteiten en buitenschools gebruik van e-labs. 

4.  We stimuleren, waar scholen dat willen, de ontwikkeling van brede scholengemeenschappen, uitgestelde keuze via meerjarige brugperiodes, doorlopende leerlijnen en horizontale doorstroming.

Om je heen blijven kijken

Over vier jaar kunnen we bekijken waar we met onze ambities van het Strategisch Plan zijn uitgekomen. Tot die tijd moeten we ook steeds om ons heen blijven kijken wat we als persoon kunnen doen om de kinderarmoede een halt toe te roepen en iedere leerling de beste kans in het onderwijs te kunnen geven. De alliantie heeft zelf de volgende doelstelling:  Samen gaan we ervoor zorgen dat in het jaar 2030 kinderen niet meer de dupe zijn van armoede en er geen nieuwe gezinnen meer zijn die in armoede vervallen!"

Openbaar Onderwijs Groningen werkt graag mee aan deze doelstelling! Maar blijf ook vooral kijken wat jezelf kan doen. Ik ga dat in ieder geval wel doen!