Omgekeerde segregatie

Een aantal maanden geleden wees de inspectie in de Staat van het Onderwijs op een verontrustende ontwikkeling in het onderwijs. De inspectie omschreef het als volgt:

“Haarscheuren – ongelijke kansen, segregatie en dalende prestaties - dreigen zich te verdiepen. De afgelopen jaren heeft de inspectie in De Staat van het Onderwijs laten zien dat er haarscheuren in het onderwijs zichtbaar zijn. Gelijke kansen zijn niet langer vanzelfsprekend, de leerprestaties van leerlingen staan onder druk in het funderend onderwijs, er zijn grote verschillen in leerlingprestaties tussen scholen en de (sociaal-economische) segregatie in het onderwijs neemt toe. Deze haarscheuren dreigen zich te verdiepen, mede omdat het lerarentekort niet gelijk over scholen verdeeld is”.

 

Daarom roept de inspectie op tot meer focus en een gerichte, gezamenlijke aanpak voor alle sectoren. Met daarin gezamenlijk vastgestelde doelen en ijkpunten over wat leerlingen en studenten ook in de toekomst altijd nodig zullen hebben. Bijvoorbeeld het voorkomen van laaggeletterdheid en laaggecijferdheid, leerlingen voorbereiden op deelname in de samenleving, zorgen dat alle studenten een plek vinden op de arbeidsmarkt.

Groningen

Ook in Groningen is deze ontwikkeling zichtbaar. De schoolkeuze lijkt in toenemende mate de segregatie in de hand te werken. Voor het onderwijs en bovenal voor de leerlingen is dit niet goed. Het onderwijs dient een ontmoetingsplaats te zijn die en afspiegeling is van de samenleving en waar iedereen van elkaar leert. Het is de ultieme vorm van burgerschapsvorming. Op het schoolplein leer je respect en begrip voor elkaar te hebben. Als we elkaar niet meer ontmoeten wordt dat steeds moeilijker.

Openbaar onderwijs Groningen heeft “Kansengelijkheid” tot een belangrijk speerpunt gemaakt van het nieuwe Strategisch Plan. De gedachte is om scholen waarbij sprake is van segregatie met voorrang uit te rusten met nieuwe en aantrekkelijke vormen van onderwijs zoals Kunst & Cultuur en digitale geletterdheid. Juist bij deze scholen is het bijvoorbeeld van belang tijdig te starten met digitale geletterdheid om te voorkomen dat er een nieuwe vorm van ongeletterdheid kan ontstaan. Ook onderzoeken we met de kinderopvang organisatie SKSG om scholen de gehele dag en 50 weken per jaar open te houden zodat de leerlingen altijd een plek hebben om te zijn en hun talenten te ontplooien.

Wethouder Bloemhoff

Maar de scholen kunnen het niet alleen. We zijn daarom ook blij met het initiatief van wethouder Carine Bloemhoff om binnen de gemeente Groningen gesprekken te organiseren om segregatie en kansenongelijkheid tegen te gaan. Vorige week was er weer zo’n gesprek tussen de scholen, de kinderopvang en de wethouder. Ook daar ontstonden weer mooie gedachten. Voor een schoolkeuze is het belangrijk dat ouders vroegtijdig worden geïnformeerd over de mogelijkheden. Ouders krijgen daardoor een eerlijkere kans voor de schoolkeuze. De bezoeken aan de consultatiebureaus zouden daar wellicht een mooi middel voor zijn. De informatie moet dan wel voor alle doelgroepen toegankelijk zijn. Ook een eenduidige en zeer laagdrempelige manier van aanmelden kan daarbij van belang zijn.

Verleiden

Vervolgens ging het gesprek er al snel over om ook hoger opgeleide ouders te verleiden naar de reguliere scholen in de wijk en niet te gaan naar de zogenaamde “betere” school net buiten de wijk. Het beleid om juist de scholen met veel leerlingen die met achterstanden te kampen hebben te bevoordelen met de uitrusting kreeg veel bijval. Verder moet de kwaliteit op iedere school buiten kijf staan. Ook een meerjarig en integraal gemeentelijk beleid per gebied of wijk kreeg de handen op elkaar. Hetzelfde gold voor een vroegtijdige en intensieve samenwerking tussen school, kinderopvang, gemeente en Wij-team als er problemen dreigen te ontstaan.  

Omdenken

Maar het aardigste gesprek ontstond over “omgekeerde segregatie”. Aanleiding was het idee om te onderzoeken wat het effect zou zijn als we voor alle scholen een evenwichtige spreiding van ouders met alle en uiteenlopende herkomsten mogelijk maken. De vraag is dan niet alleen hoe op bepaalde scholen segregatie kan ontstaan, maar juist ook hoe het kan dat bepaalde scholen een eenzijdige schoolpopulatie van hoogopgeleide ouders hebben gekregen. Waarom zijn daar niet meer ouders met een andere achtergrond aanwezig? Omdenken 2.0! Van een grote focus op de hoger opgeleide ouders en het aantrekkelijk maken van reguliere scholen in een wijk met achterstandsproblematiek naar afspraken maken om bij iedere school ouders met een breed scala aan achtergronden aan te trekken. Keuzevrijheid van ouders is en blijft belangrijk in het onderwijs. Maar het is voor de leerlingen en ook voor de samenleving zeker interessant om te begrijpen hoe segregatie in omgekeerde zin ontstaat. Een belangrijke stap in het denken over kansengelijkheid, zodat elke leerling zijn of haar talenten optimaal kan ontplooien!